NL EN
  • Home»
  • Weblog »
  • Mollemadness: het portretrecht van Bauke Mollema

Mollemadness: het portretrecht van Bauke Mollema

Vandaag las ik in het AD dat wielersponsor Belkin niet blij is met een stickeractie van journalist Rose Mentink. Belkin stelt, aldus het AD, dat alleen zij gebruik mogen maken van het portretrecht van Mollema. Op de sticker staat een afbeelding van Bauke Mollema, gehuld in Belkintenue, met daaronder de tekst “Mollemadness”. De opbrengst van de stickers is bestemd voor het jeugdsportfonds. Los van het feit dat we hier het Streisandeffect aan het werk zien, is het de vraag of, en zo ja op welke gronden, Belkin zich kan verzetten tegen de stickeractie.

 

Auteursrecht en portretrecht

Ervan uitgaande dat Mentink de sticker zelf ontworpen en gemaakt heeft, komt aan haar het auteursrecht op het ontwerp van de sticker toe. Dat betekent dat zij, als auteur van de sticker, het exclusieve recht heeft de sticker openbaar te maken en te verveelvoudigen. Een uitzondering op dit exclusieve recht van de auteur, wordt gevormd door de artikelen 19-21 Auteurswet. Ik ga er hier voor het gemak even vanuit dat sprake is van een portret van Mollema, al zou mijns inziens het plaatje op zich ook op Robert Gesink of Lars Boom kunnen slaan. Laurens ten Dam valt uiteraard af vanwege het ontbreken van de bekende baard bij het cartooneske figuurtje. Nu het hier gaat om een portret dat niet in opdracht van Mollema zelf gemaakt is, is artikel 21 Auteurswet van toepassing. Dat artikel geeft aan de geportretteerde de bevoegdheid zich te verzetten tegen openbaarmaking van zijn portret, wanneer ‘een redelijk belang van de geportretteerde […] zich tegen de openbaarmaking verzet’.

 

Verzilverbare populariteit 

In het klassieke ‘t Schaep met de Vijf Pooten-arrest uit 1979 is bepaald dat een financieel belang kan kwalificeren als een dergelijk redelijk belang, wanneer de geportretteerde ‘verzilverbare populariteit’ geniet. Sporters als Mollema beschikken over het algemeen over verzilverbare populariteit, dus op grond daarvan mag worden aangenomen dat Mollema zich zou kunnen verzetten tegen openbaarmaking van zijn portret. Dat recht komt echter niet zonder meer toe aan zijn sponsor Belkin.

 

Overdraagbaarheid portretrecht 

Het portretrecht als zodanig is naar mijn mening onder de huidige Auteurswet niet overdraagbaar aan derden. Op grond van artikel 3:83 BW lid 1 zijn overdraagbaar: eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten, tenzij de wet of de aard van het recht zich tegen overdracht verzet. Daarbij speelt mijns inziens mee dat de tekst van artikel 21 Aw spreekt van een redelijk belang van de geportretteerde, en niet over een redelijk belang van de geportretteerde of diens rechtsverkrijgers. Je zou daarom kunnen stellen dat de aard van het portretrecht zich tegen overdraagbaarheid verzet. Daarnaast stelt lid 3 van artikel 3:83 dat “andere rechten” slechts overdraagbaar zijn, wanneer de wet dit bepaalt. Aangezien in artikel 21 Aw niets is bepaald over overdraagbaarheid, geldt dat het portretrecht als zodanig niet overdraagbaar is. De stelling van Belkin dat “alleen zij gebruik mogen maken van het portretrecht van Mollema”, lijkt mij dan ook niet juist. Alleen Mollema zelf kan daar een beroep op doen.

 

Er bestaan wellicht andere opties voor Belkin om tegen de stickeractie in het geweer te komen. Mollema en Belkin kunnen contractueel geregeld hebben dat Belkin gerechtigd is om op naam van Mollema op te treden tegen partijen die zijn portret openbaar maken. Dan is er technisch geen sprake van een overdracht van de portretrechten, maar van het geven van een volmacht. De eventuele opbrengsten van die portretrechten kunnen, wederom op basis van een contract, aan Belkin toekomen. Ik weet niet of hiervan in de onderhavige casus sprake is.

 

Merkrecht

Daarnaast wordt op de sticker ook het woordmerk “Belkin” gebruikt. Mogelijk kan Belkin daarom op basis van het merkrecht optreden. Op het eerste gezicht lijkt dit inderdaad te kunnen, nu Belkin bij een aanmerkelijk deel van het relevante publiek bekend is, en er sprake is van gebruik in het economisch verkeer van een teken dat identiek is aan het Belkin woordmerk. Op grond van artikel 2.20 lid 1 sub c zou Belkin het gebruik van het woord Belkin kunnen proberen te verbieden, tenzij Mentink een geldige reden kan aanvoeren voor het merkgebruik.

 

Het Hof Amsterdam heeft eerder het maken van een parodie als ‘geldige reden’ voor merkgebruik in de zin van artikel 2.20 aangemerkt, in het bekende Nijntje-arrest. Hieraan enigszins verwant is de uitspraak van de rechtbank Den Haag over het gebruik van een model van Louis Vuitton in een kunstwerk over Darfur. Daarbij viel de belangenafweging ook uit in het nadeel van de rechthebbende, nu de kunstenares de bekendheid van Louis Vuitton gebruikte om haar maatschappijkritische boodschap over te brengen, en niet zozeer om mee te liften op het commerciële succes van Louis Vuitton.

 

Nu Mentink het merk naar verluidt niet gebruikt om er zelf economisch beter van te worden, maar voor een goed doel, zou betoogd kunnen worden dat dit gebruik een geldige reden oplevert. Van inbreuk is dan geen sprake.

 

Auteursrecht?

Ten slotte zou het ontwerp van het tenue van Belkin nog auteursrechtelijk beschermd kunnen zijn. Of er in dit geval sprake is van inbreuk, hangt af van de vraag in hoeverre er auteursrechtelijk beschermde trekken van het tenue zijn overgenomen op de sticker. Al met al is het in ieder geval nog niet zo eenvoudig voor Belkin om zich tegen dit gebruik te verzetten. Zeker is dat Belkin de aandacht op zich gevestigd weet door het gebruik te willen verbieden. Maar misschien was dat juist de opzet…

BRON: sportwereld.nl, rechtspraak.nl


PAGINA DOORSTUREN

DEZE PAGINA IS SUCCESVOL DOORGESTUURD!

REACTIE (1)

Syb dinsdag 16 juli 2013 15:47

Leuke toelichting!

Misschien ook een optie dat hij (als je er vanuit gaat dat zijn portretrecht inderdaad niet overdraagbaar is) zijn portretrecht, althans ten aanzien van de exploitatie van zijn verzilverbare populariteit, -exclusief- heeft gelicentieerd aan Belkin? Naast de optie van de volmacht die je al noemt :).

EEN REACTIE PLAATSEN

UW E-MAIL ADRES WORDT NIET GETOOND AAN ANDERE BEZOEKERS.

  1. NAAM
  2. E-MAILADRES
  3. BERICHT
  4. WANNEER U DEZE REGEL KUNT LEZEN, VUL HET VOLGENDE VELD DAN NIET IN!
  5.