NL EN
  • Home»
  • Weblog »
  • Minister rapporteert over ICT projecten; is haar optimisme gerechtvaardigd?

Minister rapporteert over ICT projecten; is haar optimisme gerechtvaardigd?

Op 10 mei jl. heeft Minister van Binnenlandse Zaken Spies de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2011 aan de Tweede Kamer aangeboden. Met het toenemende belang en omvang van ICT, ook voor de Rijksoverheid, is er in de Jaarrapportage steeds meer aandacht gekomen voor de verslaglegging rondom grote ICT-projecten. Alleen de bijlage over grote en risicovolle ICT-projecten beslaat inmiddels al 110 pagina’s. Daarnaast wordt ook in de aanbiedingsbrief aandacht besteed aan de ICT projecten. En er klinkt een optimistisch geluid: ”In 2011 was er veel minder sprake van kostenoverschrijding van grote ICT-projecten dan in 2010. Dat is een positieve ontwikkeling. Het Rijk slaagt er beter in om de risico’s van grote projecten in te perken” aldus de Minister. Als kritisch volger van de ICT-projecten van de overheid was mijn nieuwsgierigheid direct gewekt. En ik heb de moeite genomen om de 110 pagina’s voor u door te nemen. Bent u ook benieuwd? Hieronder mijn bevindingen.

 

Projecten

In 2011 was er sprake van de uitvoering (en in sommige gevallen afronding) van 49 grote ICT-projecten met een hoog risico. Deze projecten variëren van “DigiInkoop”  tot de realisatie van een Passenger Related Data Exchange voor vliegpassagiers, herinrichting van de informatievoorziening van de IND, vervanging van het C2000 systeem bij Defensie, verschillende SEPA projecten en het Elektronisch Patiënten Dossier, heel eufemistisch gemarkeerd als “afgerond”  in 2011. Ook aan “Killen en Migreren” (het uitfaseren van businessapplicaties) en het volledig automatiseren van de sluizen en bruggen in Zeeland (MOBZ: Modernisering Object Bediening Zeeland) wordt veel tijd en overheidsgeld besteed.

 

Omvang in budgetten

De totaal voor deze projecten initieel geraamde kosten bedroegen 1957,86 miljoen euro. Gemiddeld per project een bedrag van bijna 40 miljoen euro. Het vorig jaar gestaakte – en wat mij betreft dus niet “afgeronde” -  EPD steekt daar met een budget van 300,7 miljoen euro ver bovenuit.

De kosten conform de eerste herijking komen nu, als actuele laatste schatting maar liefst op 2409,61 miljoen euro.  Dat is een kostenstijging van maar liefst 23%! De Minister kan dan wel heel optimistisch stellen dat er sprake is van een positieve ontwikkeling, afgezet tegen 2010, maar dat is mijns inziens toch een beetje window dressing,  wellicht ingegeven door de kritische geluiden in de media over het mislukken van ICT projecten bij de overheid en de overschrijding van de budgetten. De harde cijfers laten – helaas – ook voor 2011  een minder positief beeld zien.

 

Ook de redenen van overschrijding van budgetten geven wat mij betreft aanleiding tot zorg. Bij Project SPEER (Strategic Process & ERP Enabled Reengineering) van Defensie bestaat de overschrijding van het programma budget volgens het verslag uit “prijsstijgingen in de markt voor ICT dienstverlening en meerkosten als gevolg van vertragingen.” Dat laatste levert natuurlijk direct de vraag op: waarom komen die kosten voor rekening van de overheid? Wat is daar contractueel dan over afgesproken?

Dezelfde vragen rijzen bij de uitleg ten aanzien van kostenoverschrijdingen die, ik citeer lukraak uit het verslag, veroorzaakt zijn vanwege:

-       een aantal zaken die niet waren meegenomen in de aanbesteding (blz. 8)

-       het feit dat voor het converteren van data meer externe en projectinzet benodigd was (blz. 8);

-       een geschil over vertraging, vastgesteld door projectmanagement op 1,3 miljoen euro (blz. 27, maar totale stijging 2,8 miljoen);

-       prijscompensaties, afrondingsverschillen en compensatie projectbudget (blz. 30);

-       gebrek aan robuustheid (veel uitval tijdens schaduwdraaien, onvoldoende performance (blz. 47);

-       onduidelijkheid over de te leveren werkzaamheden door de leverancier en de Belastingdienst bij het ontwikkelen van het pakket (blz. 59);

-       de vertaling van het concept naar functionele eisen in het contract complexer is dan gedacht (blz. 62);

-       aanpassing van de veranderstrategie (blz. 82);

-       uitloop van het centrale project op Europees niveau (blz. 84);

-       uitloop/vertraging op de planning (blz. 86). 

Eerlijk is eerlijk, in een aantal gevallen is de budget- (en vaak ook termijn-) overschrijding het resultaat van een gewijzigde scope van het project, onder andere ten gevolge van wetswijzigingen. En een enkele keer is er zelfs een meevaller, omdat bepaalde hardware voordeliger dan begroot kon worden verworden. Maar het overall beeld is minder rooskleurig en leidt, zonder uiteraard van de details op de hoogte te zijn, tot de ongenuanceerde vraag: hadden een aantal van deze oorzaken niet voorkomen kunnen worden door daar contractueel (betere) voorzieningen voor te treffen?     

 

Overschrijding van de einddata van de projecten

Als we de lijst van de 49 projecten doornemen lopen vrijwel alle projecten uit. De projecten kennen gezamenlijk, als we uitgaan van de thans actueel geschatte einddata (die dus nog kunnen verschuiven) een overschrijding van – afgerond in jaren – 69 jaar! Gemiddeld per project een overschrijding van bijna 1,5 jaar, met als uitschieters de projecten SPEER van Defensie (5 jaar overschrijding)  en PALS (Defensie), Toeslagen Nieuw (Financiën), MOBZ (I&M), NL-SIS-I (V&J)I en GPS (V&J) met allemaal, thans ingeschat, 4 jaar overschrijding.

 

Ten aanzien van het project SPEER (Strategic Process & ERP Enabled Reengineering) wordt niet duidelijk uit de verslaglegging waar de overschrijding van de termijn nu precies in zit. Er lijkt een beetje crypisch te worden gezegd dat er qua doorlooptijd een wijziging is, omdat deze initieel op de verwerving van ERP-pakketten zag en later op “de business case”.

 

Verder wordt vertraging deels veroorzaakt door geschillen over de scope, en deels omdat de scope in goed verleg wordt aangepast. Ten aanzien van geschillen of onduidelijk over de scope grijp ik terug op mijn eerdere – ongenuanceerde – vraag of dit niet deels voorkomen had kunnen worden.

 

Kortom: ik deel, na het doorspitten van de rapportage, de optimistische blik van de Minister niet en durf te stellen dat er nog veel moet gebeuren om de ICT projecten van de overheid qua doorlooptijd en budget meer binnen het gareel te krijgen. Om te beginnen ligt hier wat mij betreft een taak voor gespecialiseerde ICT juristen. Is dit een open sollicitatie? Uiteraard! Maar dan wel voor een opdrachtgever die een kritische geluid niet schuwt ;-)

 

Hier kunt u de betreffende stukken downloaden.

BRON: Ministerie van Binnenlandse Zaken


PAGINA DOORSTUREN

DEZE PAGINA IS SUCCESVOL DOORGESTUURD!

REACTIE (2)

Arthur van der Molen donderdag 17 mei 2012 18:50

De overheid is wars van kritische geluiden, Ik heb daar persoonlijk de nodige ervaring mee door een project waar ik kritisch over heb geschreven. Een behoorlijk 'chilling effect' als je onder grote druk wordt gezet. Ik heb verder afgezien van publiceren. Tijd zal leren of ik (deels) het wel goed heb gezien.

EEN REACTIE PLAATSEN

UW E-MAIL ADRES WORDT NIET GETOOND AAN ANDERE BEZOEKERS.

  1. NAAM
  2. E-MAILADRES
  3. BERICHT
  4. WANNEER U DEZE REGEL KUNT LEZEN, VUL HET VOLGENDE VELD DAN NIET IN!
  5.