NL EN
  • Home»
  • Weblog »
  • HvJ: “Centrale opslag vingerafdrukken niet toelaatbaar”

HvJ: “Centrale opslag vingerafdrukken niet toelaatbaar”

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft vorige week arrest gewezen in de spraakmakende zaak over het gebruik van vingerafdrukken in Europese paspoorten. De conclusie: het louter opnemen van vingerafdrukken op een chip in een paspoort is niet in strijd met het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer of het recht op bescherming van persoonsgegevens. Er is echter geen grondslag voor een verdere verwerking van deze unieke persoonsgegevens. Naar mijn mening is er wel wat aan te merken op de redenering die het Hof in dit arrest hanteert.

 

Feiten

De feiten in deze zaak lagen als volgt. Michael Schwarz verzocht aan de stad Bochum (D) om afgifte van een paspoort. Hij weigerde daarbij zijn vingerafdrukken te laten afnemen, omdat hij van mening was dat daarbij zijn privacy onnodig geschonden werd. In Verordening nr. 2252/2004 (“de Verordening”) is voorgeschreven dat paspoorten die door de leden van de Europese Unie zijn uitgegeven moeten voldoen aan een aantal eisen, waaronder de opname van vingerafdrukgegevens op een chip in het paspoort. De stad Bochum had dan ook geen andere keuze dan hem vervolgens geen paspoort te vertrekken. Dat was het startpunt van een procedure, die vandaag een (voorlopig) einde heeft gekregen met het arrest van het Hof van Justitie.

 

Voor het Hof beargumenteerde Schwarz dat de Verordening een ontoelaatbare inbreuk vormt op de artikel 7 en 8 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie, respectievelijk het recht op eerbieding van de persoonlijke levenssfeer en het recht op bescherming van persoonsgegevens.

 

Aantasting fundamentele rechten

Het Hof stelt (begrijpelijkerwijs) vast dat het opnemen van vingerafdrukken op een chip in een paspoort een aantasting vormt van de rechten op eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens. Vervolgens komt het Hof toe aan de vraag of voor deze aantasting een rechtvaardiging bestaat. Het Hof overweegt:

 

“Uit artikel 8, lid 2, van het Handvest blijkt dat de gegevens alleen kunnen worden verwerkt met toestemming van  de betrokkene of op basis van een andere gerechtvaardigde grondslag waarin de wet voorziet.”

 

Gelet op het feit dat het bezit van een paspoort doorgaans onmisbaar is voor burgers van de Unie, kan niet worden gezegd dat deze burgers toestemming hebben gegeven voor een dergelijke verwerking. Artikel 52, lid 1 van het Handvest bepaalt dat aan de uitoefening van de rechten uit het Handvest beperkingen kunnen worden gesteld, voor zover deze beperkingen bij wet zijn voorzien, de beperkingen de wezenlijke inhoud van het recht eerbiedigen en noodzakelijk zijn voor en daadwerkelijk beantwoorden aan de door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang.

 

Rechtvaardiging

De door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang wordt gevonden in het voorkomen van de illegale binnenkomst van personen op het grondgebied van de Unie. Het middel om dat doel te bereiken is in dit geval de opname van vingerafdrukgegevens van alle unieburgers op een chip in hun paspoort. Schwarz betoogde dat het middel niet betrouwbaar genoeg is, omdat de numerieke kopieën van vingerafdrukken nooit identiek zijn. Dat lijdt tot zogenaamde ‘false flags’ en ‘false positives’. Het Hof oordeelt echter  dat het feit dat deze methode niet volledig betrouwbaar is, niet doorslaggevend is.

 

“Enerzijds volstaat het immers dat deze methode, hoewel zij de acceptatie van niet-geautoriseerde personen niet volledig uitsluit, leidt tot een aanzienlijke vermindering van het risico van dergelijke acceptaties…Anderzijds kan de toepassing van de methode van identiteitscontrole door middel van vingerafdrukken er weliswaar in uitzonderlijke gevallen toe leiden dat geautoriseerde personen ten onrechte worden geweigerd, [maar dit betekent niet] dat de betrokkene de binnenkomst [...] automatisch wordt geweigerd.”

 

Wat betreft de noodzakelijkheid van de beperking stelt het Hof vast dat het “het enige reële alternatief voor de afneming van vingerafdrukken […] bestaat in het afnemen van een irisscan”. Op dit punt kan ik het Hof niet volgen. Ik kan alleen maar aannemen dat het gebruik van biometrische gegevens noodzakelijk wordt geacht vanwege de hoge mate van zekerheid die deze unieke identificerende gegevens bieden ten aanzien van de identiteit van de houder van een paspoort. Dat verklaart in ieder geval waarom het Hof stelt dat alleen een irisscan een reëel alternatief biedt. Eerder in hetzelfde arrest stelde het Hof echter nog dat honderd procent betrouwbaarheid (dus: honderd procent zekerheid ten aanzien van de identiteit van de houder) nu juist geen vereiste is.

 

Dat lijdt tot de interessante vraag hoeveel zekerheid nu eigenlijk noodzakelijk geacht mag worden in het licht van de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van ruim 500 miljoen burgers van de Europese Unie. Of: hoeveel paspoortfrauders waren er voor invoering van deze maatregel, en hoeveel fraudeurs zijn tegen de lamp gelopen door de invoering van deze maatregel. Dat is namelijk uiteindelijk de noodzakelijkheidsvraag die het Hof in dit arrest naar mijn mening niet afdoende beantwoordt.

 

Overigens laat het Hof tussen de regels door weten dat de Verordening alleen een grondslag biedt voor de opname van vingerafdrukgegevens in paspoorten. Centrale of decentrale opslag van de vingerafdrukken nadat deze al op het paspoort zijn opgenomen, is (op basis van de Verordening althans) niet toegestaan.

BRON: curia.europa.eu


PAGINA DOORSTUREN

DEZE PAGINA IS SUCCESVOL DOORGESTUURD!

REACTIES (3)

Robin Caron donderdag 17 oktober 2013 20:43

Niet voor niets zegt de raadsman van klager Schwarz, Neskovic, dat de Europese grondrechten niet in goede handen zijn bij het EU-Hof.

Zie dit artikel dat nog meer gehakt maakt van het vonnis:
http://www.zeit.de/digital/datenschutz/2013-10/fingerabdruck-pass-eugh-urteil

EHRM ‘Van der Velden vs. the Netherlands’ says possible future use of stored data has to be taken into account now as well in order to decide whether an interference with the ECHR is taking place now.

The EU Court of course doesn't wanna hear this.

robin caron donderdag 17 oktober 2013 22:15

Ook de Süddeutsche Zeitung ergert zich hierover groen en geel:

"Ärgerlich ist vor allem, wie lapidar der Luxemburger Gerichtshof über die heiklen Punkte hinweggeht.

Kritiker fürchten, der digitale Fingerabdruck könnte der Einstieg in eine Zentraldatei sein. Wer das für eine Verschwörungstheorie hält, muss die letzten Jahre auf dem Mond gelebt haben.

Wenn es gilt, den Datenschutz zu verkleinern, verfahren Sicherheitspolitiker wie feierwütige Karnevalisten: Erst fang' wir ganz langsam an - aber dann, aber dann.

Und was schreibt das EU-Gericht zum Thema? Von einer Datenbank steht ja nichts im Gesetz, also muss es uns nicht kümmern. Das ist zu schmalbrüstig und zu kurzsichtig für ein Gericht, das über die europäische Grundrechte-Charta wachen soll.

Wieder mal erweist sich, dass dem Gerichtshof vorwiegend an der Effizienz des EU-Betriebs gelegen ist - Binnenmarkt, Außengrenzen, all diese Dinge. Grundrechte stören da nur."

Robin Caron dinsdag 29 oktober 2013 14:28

"Insgesamt muss man der Entscheidung eine deutliche Technikferne konstatieren. Während das Bundesverfassungsgericht inzwischen detailliert Maßnahmen zur Datensicherheit verlangt, verweist der EuGH relativ lapidar auf die Vorgaben der Verordnung.

Im Urteil fehlen auch Aussagen zu den besonderen Risiken biometrischer Daten. Diese sind lebenslang an die einzelne Person gebunden, und es gibt Erkenntnisse über biometrische Besonderheiten, aus denen man mit einer gewissen statistischen Wahrscheinlichkeit auf Gesundheitsinformationen schließen kann.

Vom EuGH kein Wort dazu – stattdessen bringt das Gericht ernsthaft vor, Finger seien "auch normalerweise den Blicken anderer Personen ausgesetzt". Mit solchen Argumenten lässt sich der heutige staatliche Datenhunger nicht adäquat grundrechtlich bewerten."

Jurion Legal Tribune Online, 29/10/2013

http://www.lto.de/recht/hintergruende/h/urteil-eugh-c29112-biometrische-daten-reisepass-fingerabdruck/

EEN REACTIE PLAATSEN

UW E-MAIL ADRES WORDT NIET GETOOND AAN ANDERE BEZOEKERS.

  1. NAAM
  2. E-MAILADRES
  3. BERICHT
  4. WANNEER U DEZE REGEL KUNT LEZEN, VUL HET VOLGENDE VELD DAN NIET IN!
  5.