NL EN
  • Home»
  • Weblog »
  • Britse Supreme Court: Stormtrooper helm is geen kunst

Britse Supreme Court: Stormtrooper helm is geen kunst

De Britse Supreme Court heeft vorige week geoordeeld dat de helm die de Stormtroopers dragen in de eerste Star Wars film (Episode IV – A New Hope) niet beschermd worden door het Britse auteursrecht.

Het betrof een zaak van de auteursrechthebbende op de film (Lucasfilm) tegen degene die de helmen heeft gemaakt (Ainsworth) naar het ontwerp van een derde (McQuarrie). Ainsworth beschikte nog over de mallen en gereedschappen die hij had gebruikt bij het maken van de 50 helmen voor de film. Een aantal jaren geleden is hij begonnen met het maken van replica’s die hij te koop aanbiedt aan het grote publiek. Lucasfilm stelt dat Ainsworth daarmee inbreuk maakt op haar auteursrecht.

De Copyright Designs and Patents Act 1988 bepaalt dat auteursrecht rust op ‘artistic works’, waaronder uitdrukkelijk ‘sculptures’ zijn begrepen. De belangrijkste vraag in deze zaak is of de helm aangemerkt kan worden als een ‘sculpture’. Zo ja, dan rust er auteursrecht op de helm en is elke verveelvoudiging van de helm een inbreuk. Ook is het maken van de helm naar de ontwerptekeningen van een derde dan een inbreuk op het auteursrecht op de ontwerptekeningen.

Is de helm niet aan te merken als een ‘sculpture’, dan volgt uit de Copyright Design and Patents Act dat er geen sprake is van inbreuk. Ook als de ontwerptekening op zichzelf wel auteursrechtelijk beschermd is, kan het namaken van de helm op basis van die tekening dan geen inbreuk zijn.

De Supreme Court komt op basis van de wetsgeschiedenis en jurisprudentie tot de conclusie dat de helm geen ‘sculpture’ is. Het zou niet in overeenstemming met het normale spraakgebruik zijn om de term ‘sculpture’ te gebruiken voor een helm. Hoe groot de invloed van de vormgeving van de helm ook is voor het artistieke effect van de film. De film zelf is het artistieke werk, terwijl de helm daar slechts een functionele rol in speelt en dus niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt.

Ik denk dat deze zaak in Nederland een andere uitkomst zou hebben gehad. De categorieën werken die door het auteursrecht beschermd kunnen worden zijn in de Auteurswet niet-limitatief opgesomd. Een helm kan dus wel degelijk auteursrechtelijk beschermd zijn, ook al is het geen kunstwerk. Vereist is dat de helm een persoonlijk stempel van de maker en een eigen oorspronkelijk karakter draagt.

Hoewel een helm natuurlijk aan de nodige technische en functionele vereisten moet voldoen (hij moet bijvoorbeeld om het hoofd passen), zal er al snel voldoende creatieve vrijheid zijn om van een auteursrechtelijk beschermd werk te spreken. Zo moet bijvoorbeeld de kleur en het materiaal gekozen worden.

Bij de helm van de Stormtroopers is dat des te eerder het geval, aangezien hier niet met een menselijke maat rekening gehouden hoeft te worden. De helm is immers bedoeld voor fictieve wezens. Ook hoeft in de film natuurlijk in het geheel geen rekening gehouden te worden met functionele vereisten. De helm zou in de film zelfs van glas gemaakt kunnen worden, wat voor een helm in de echte wereld natuurlijk ondenkbaar is.

Een vraag die wel overblijft naar Nederlands recht is de vraag aan wie het auteursrecht op de helm toekomt. Daarvoor zijn de feitelijke verhoudingen tussen Lucasfilm, Ainsworth en McQuarrie van belang, waarover het arrest van de Supreme Court weinig informatie geeft.

McQuarrie was blijkbaar in dienst bij Lucasfilm, zodat Lucasfilm auteursrechthebbende is ten aanzien van de ontwerptekeningen van McQuarrie. Het maken van de helm naar het ontwerp van de tekeningen kan dan gezien worden als een bewerking, zodat Ainsworth inbreuk maakt op het auteursrecht van Lucasfilm. Wanneer Ainsworth daarbij ook zelf enige creatieve keuzes heeft gemaakt is er wellicht een gemeenschappelijk auteursrecht ontstaan met Lucasfilm. Een andere optie is dat Lucasfilm zodanige leiding en toezicht heeft gehad bij het proces, dat zij op grond van art. 6 Aw als auteursrechthebbende geldt.  

Lees het arrest hier

Foto: Craig Grobler via Flickr.com

BRON: out-law.com


PAGINA DOORSTUREN

DEZE PAGINA IS SUCCESVOL DOORGESTUURD!

REACTIES (5)

stephan dinsdag 2 augustus 2011 06:48

heeft die lucas ondertussen het concept ondertussen niet genoeg uitgemolken en ons geld afgetroggeld?

Wil donderdag 4 augustus 2011 15:00

"McQuarrie was blijkbaar in dienst bij Lucasfilm" Nou nee, hij heeft een opdracht gekregen en was zeer zeker geen werknemer van Lucasfilm. Voor werknemers geldt een ander regime dan voor ondernemers die een opdracht aannemen. Hij had volledige vrijheid hoe die helm er uiteindelijk uit zou zien. En pas het resultaat heeft Lucasfilm gezien en goedgekeurd, dus geen toezicht bij het proces. Dit blijkt uit interviews met McQuarrie over de reden waarom hij dit proces tegen Goliath (Lucasfilm) aandurfde terwijl hij er bijna failliet aan ging.

Anke Verhoeven donderdag 4 augustus 2011 15:06

Beste Wil,

Er geldt inderdaad een ander regime voor werknemers dan voor opdrachtnemers. Uit het arrest maak ik echter op dat McQuarrie wellicht in dienst was bij Lucasfilm:

"He held that the helmet made by Mr Ainsworth was a substantial reproduction of original work carried out by Mr McQuarrie and other persons working for Lucasfilm."

Wellicht haalt u de ontwerper (McQuarrie) en de daadwerkelijke maker (Ainsworth) van de helm door elkaar? McQuarrie is namelijk geen partij in deze rechtzaak geweest.

Wil vrijdag 5 augustus 2011 14:32

Ik bedoelde inderdaad "Mr Ainsworth recalls: "I made a prototype and Lucas said 'great, I'll have 50'."
"I think if you're in a small business on your own.." en die was dus niet in dienst van Lucasfilm maar wel de maker van de tekening (schets) McQuarrie.
Dus er is een verschil tussen de rechten op de schets en de wijze waarop de maker de invulling (prototype) deed. Die heeft een eigen beeldrecht. Daarom was het copyright beperkt tot 15 jaar.
Bron: http://www.bbc.co.uk/news/uk-12910683

Wil vrijdag 5 augustus 2011 14:36

Overigens onderschrijf ik niet uw stelling dat: "..de helm ...niet beschermd worden door het Britse auteursrecht. " Als iemand anders een exacte kopie gaat maken van de helm zal Ainsworth met succes zijn creatie kunnen veiligstellen op basis van het beeldrecht.

EEN REACTIE PLAATSEN

UW E-MAIL ADRES WORDT NIET GETOOND AAN ANDERE BEZOEKERS.

  1. NAAM
  2. E-MAILADRES
  3. BERICHT
  4. WANNEER U DEZE REGEL KUNT LEZEN, VUL HET VOLGENDE VELD DAN NIET IN!
  5.