NL EN
  • Home»
  • Weblog »
  • 3D Printing: over intellectuele eigendomsrechten en open source

3D Printing: over intellectuele eigendomsrechten en open source

Ik kan me goed voorstellen dat sommige kijkers van De Wereld Draait Door gisteren vol verbazing zaten te kijken naar de "Ultimaker": een 3D printer. Erik de Bruijn, ontwikkelaar van de Ultimaker, en Alexander Klöpping vertelden over de huidige stand van 3D-printing en de toekomst ervan.

Om de video te bekijken dient u social media cookies te accepteren.
Klik hier om alle cookies te accepteren.



Met een 3D printer kan iedere consument in de nabije toekomst dus maken wat hij of zij maar wil. Zoals ook uit bovenstaande video blijkt, kunnen consumenten de bestanden via het internet downloaden, waarin het printmodel is opgenomen. Even laden in de 3D printer, en na een mum van tijd rolt er het gewenste object uit. Van een scheidsrechtersfluitje tot het nieuwste model sportschoenen van Nike. Tot nu toe is een scheidsrechtersfluitje al een behoorlijke kluif, maar het begin is er: Prototype auto omhulsels, stoelen, kerstbomen en vazen behoren al tot de mogelijkheden.

We staan aan de rand van een nieuwe industriële revolutie, zoals van Nieuwkerk terecht opmerkte. Klöpping stelde dat het wachten is op de eerste rechtszaak, met betrekking tot 3D-printing. Een terechte opmerking lijkt me.

Want met een 3D printer kan iedereen maken wat hij of zij wil: Skimmers kunnen gemakkelijk aan hun materialen komen; Wapens kunnen thuis op de keukentafel in elkaar worden gezet; En natuurlijk kan de consument zelf producten naar keuze printen. De nieuwste Nikes? Met een druk op de knop heb je ze zelf gemaakt.

En daar zal de schoen gaan wringen: op modellen en producten kunnen intellectuele eigendomsrechten rusten: modelrechten, auteursrechten, merkenrechten en octrooirechten bijvoorbeeld. Namaken en kopiëren van beschermde producten mag daarom niet zonder de toestemming van de rechthebbende: toestemming is vereist. Niet zo gek natuurlijk, anders had Matthijs van Nieuwkerk al lang zijn eigen schoentjes geprint, en loopt de oorspronkelijke rechthebbende zijn centen mis. In de toekomst zullen dergelijke inbreuken aan de orde van de dag zijn. Als iedereen in de mogelijkheid is om te maken wat hij/zij wil, dan zullen inbreuken op intellectuele eigendomsrechten meer en meer voorkomen.

De huidige stand van zaken in het land van de 3D printer, lijkt nog niet tot zulke problemen te leiden. Veel modellen die beschikbaar zijn op internet, zoals het scheidsrechtersfluitje, worden vrij gegeven onder een open (source) licentie. Veel gebruikte open (source) hardware licenties zijn de TAPR Open Hardware License v. 1.0 en  de Balloon Open Hardware License v.0.2. Ook licenties die zijn oorsprong hebben in de software wereld, zoals de GPLv2; de GPLv3; de LGPLv2.1 en de LGPLv3, worden veel toegepast. Deze software licenties lenen zich namelijk ook in meer of mindere mate voor objecten (hardware).

Door middel van de licentie geeft de rechthebbende de ontvanger toestemming om, meestal onder bepaalde voorwaarden, het object zelf te reproduceren. Een goed voorbeeld hiervan is de Ultimaker zelf. De Ultimaker printer is gebaseerd op het RepRap project (www.reprap.org). RepRap is een “free desktop 3D printer” waarmee plastic onderdelen geprint kunnen worden. Het geinige aan RepRap is dat het een zelf-repliceerbare machine is: je kunt met de RepRap printer een RepRap printer printen. Alle onderdelen van RepRap zijn open source: de bronbestanden zijn vrij verkrijgbaar, al dan niet tegen kosten, (“Free as in freedom, not free as in free beer”). RepRap is in licentie gegeven onder de RepRapGPLLicense: een hardwarematige variant van de open source software licentie “GNU General Public License”:

 

RepRap is free; you can redistribute it and/or modify it under the terms of the GNU General Public Licence as published by the Free Software Foundation; either Version 2 of the Licence, or (at your option) any later version.

RepRap is distributed in the hope that it will be useful, but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE. See the GNU General Public Licence for more details.

For this purpose the words "software" and "library" in the GNU General Public Licence are taken to mean any and all computer programs computer files designs images videos sound recordings data results documents and all other copyright information available from the RepRap project.

The copyright covers the teardrop device, the neologism "RepRap" in upper, lower, or any mix of cases in any typeface, and the phrase "Fused Filament Fabrication" and its abbreviation to "FFF". The teardrop, "RepRap", "Fused Filament Fabrication" and "FFF" are also covered by the GPL. Anyone can use them freely in any way they choose, but they may not be registered as trademarks or restricted in any other way.

You can read the GNU General Public Licence here. This page you are reading now introduces the licence for the entire RepRap project; that licence applies to all of it; if the links to the licence do not work, write to the Free Software Foundation, Inc., 51 Franklin Street, 5th Floor, Boston, MA 02110 , or see http://www.gnu.org/.

 

DIt komt er dus eigenlijk op neer dat de GPLv2 van toepassing is op RepRap. (Delen van) de RepRap (incl. computerprogramma’s, computer bestanden, ontwerpen, afbeeldingen, video’s, geluidsopnamen, data resultaten, documenten e.d.) mogen vrij verspreid en gekopieerd worden, onder de voorwaarden van de GPLv2. Dat betekent dat ook alle kopieën van de RepRap (onderdelen) onder de GPLv2 beschikbaar moeten worden gesteld. Ook als wijzigingen worden verspreid, of als van RepRap een nieuwe printer wordt afgeleid, dan is de GPLv2 daar op van toepassing.

Ook veel ontwerpen voor 3D printing zijn onder een soortgelijke licentie vrijgegeven. Kopiëren en verspreiden van deze modellen en objecten staat dus vrij, mits wordt voldaan aan de voorwaarden van de toepasselijke licentie. En ook daar kunnen (juridische) problemen ontstaan: Wat als iemand geen zin heeft om de gecreëerde objecten vrij te geven, maar wil verkopen onder zijn of haar eigen (“proprietary”) voorwaarden? Wat als je eigen “proprietary” onderdelen koppelt met een open source object / model? Het kan goed zijn dat dan je eigen onderdelen worden ‘besmet’ door de open (source) licentie. Dat zou betekenen dat je je eigen kroonjuwelen vrij moet geven. Iets waar je zeker op bedacht moet wezen, en waarschijnlijk wil voorkomen.

Daarnaast zijn de meeste open source licenties van oorsprong toegespitst op de software branche. Hardwarematig zullen zich hele andere problemen voor kunnen doen. Bovendien geven de meeste licenties enkel toestemming in het licht van auteursrecht. De creatie van kopieën kan in dat geval alsnog leiden tot problemen met andere intellectuele eigendomsrechten, die mogelijk ook van toepassing zijn.

Kortom, een nieuwe industriële revolutie, die ook zeker zal leiden tot juridische problemen. Laat je dus goed adviseren over de do’s en don’ts met betrekking tot 3D printing. Het zal mij benieuwen waar we over - pakweg - tien jaar staan...

BRON: afbeelding: http://wiki.ultimaker.com/Main_Page (GNU FDL1.3)


PAGINA DOORSTUREN

DEZE PAGINA IS SUCCESVOL DOORGESTUURD!

REACTIES (5)

Sterenborg vrijdag 25 februari 2011 12:55

Heeft stichting Thuiskopie hier al een statement over afgegeven? Dat de grondstoffen voor 3d printers met een thuiskopieheffing worden belast? Lijkt me typisch een cbo-actie...

Pieter vrijdag 25 februari 2011 14:37

Leuke stof voor een goede aflevering Tegenlicht, die gaan wel een stuk dieper in op de implicaties van deze (disruptive) technologie.

(Het is overigens Erik de Bruijn, niet de Bruin.)

Wouter zondag 27 februari 2011 12:22

Stel dat je nu het afval plastic van je koekjes, toetjes en fruit verpakking in deze machine kan doen om er dingen van te maken...

Zal het niet zo worden dat iedereen gewoon de opensource versie van spullen gaat gebruiken?
Als ontwerpen je eigen grondstoffen leveren kan wellicht de basis van inkomsten worden, in plaats van het ontwerp of het object.

Uiteraard zullen er DRM achtige dingen komen voor designs die je betaald kunt downloaden.
Denk alleen niet dat een consument daarop zit te wachten.

@sterrenborg Wordt dan trouwens leuk met die verpakkingsbelasting, als er ook thuiskopie belasting overheen gaat ;)

Alfred zaterdag 7 juli 2012 19:36

Copyright en Patent hebben als grondslag dat oneerlijke verrijking (plagiaat) ongewenst was. Eigengebruik (afgezien van verkoop aan derden) is daarbij echte niet gezien als oneerlijke verrijking, bij "software" (algoritme en data) is dat zelfs nooit gezien als bezit, maar als (algemene/universele) kennis die zelfs vrij overdraagbaar is. Eigenlijk is het de industrie industrie die deze rechtsmiddelen nu gebruikt om iets tegen te gaan waar deze middelen nooit in hebben voorzien. Het is maar de vraag of de democratie, als die echt geconsulteerd zou worden, dit als wenselijk acht. En tja zou het antwoord daarop 50% negatief zijn, dan zou de industrie zich schuldig maken aan indringen in de persoonlijk levenssfeer middels ondemocratisch totstandgekomen middelen.

Mark dinsdag 25 september 2012 14:24

Als Mathijs zijn eigen schoenen zou printen zou dat toch voor niet commercieel, uitsluitend eigen gebruik zijn - en daardoor toegestaan?

EEN REACTIE PLAATSEN

UW E-MAIL ADRES WORDT NIET GETOOND AAN ANDERE BEZOEKERS.

  1. NAAM
  2. E-MAILADRES
  3. BERICHT
  4. WANNEER U DEZE REGEL KUNT LEZEN, VUL HET VOLGENDE VELD DAN NIET IN!
  5.